Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nasıl Hazırlanır?

Anlaşmalı boşanma, eşlerin evlilik birliğini karşılıklı uzlaşma ile sona erdirmelerini sağlayan, çekişmeli boşanma davalarına kıyasla çok daha kısa süren ve hukuki süreçleri basitleştiren bir yoldur. Ancak sürecin tek celsede sorunsuz şekilde tamamlanması, hazırlanan Anlaşmalı Boşanma Protokolü’nün hukuka, Türk Medeni Kanunu’na ve Yargıtay içtihatlarına eksiksiz uyum sağlamasına bağlıdır. İnternetten alınan maktu veya hatalı taslaklar, davanızın reddedilmesine, uzamasına ya da gelecekte telafisi imkansız hak kayıplarına yol açabilir.

1. Anlaşmalı Boşanma Protokolünün Hukuki Şartları (TMK m. 166/3)

Türk Medeni Kanunu m. 166/3 uyarınca hakimin anlaşmalı boşanmaya karar verebilmesi için belirli şartların bir arada bulunması gerekir:

• 1 Yıllık Evlilik Süresi: Evlilik akdinin resmi olarak kurulduğu tarihten itibaren en az 1 (bir) yıl geçmiş olmalıdır.
• Ortak İrade ve Başvuru: Eşlerin mahkemeye birlikte başvurması ya da birinin açtığı davayı diğerinin kabul etmesi gerekir.
• Bizzat Dinlenme Zorunluluğu: Eşler vekilleri (avukatları) olsa dahi duruşmaya bizzat katılmak ve iradelerini hakime açıklamak zorundadır.
• Hakim Onayı: Hakimin tarafların hazırladığı protokolü ve özellikle çocukların durumu ile mali sonuçlara ilişkin düzenlemeleri uygun bulması şarttır.

A. Velayet ve Çocukla Kişisel İlişki Kurulması

Ergin olmayan çocukların varlığı halinde velayetin kime verileceği açıkça belirtilmelidir.

• Kişisel İlişki Günleri:Velayeti almayan tarafın çocukla hangi günler ve saatlerde görüşeceği tereddüde yer bırakmayacak şekilde yazılmalıdır.
  • Örnek: "Her ayın 1. ve 3. hafta sonu Cumartesi saat 09:00'dan Pazar saat 18:00'e kadar, dini bayramların 2. günü..."
• Muğlak İfadelerden Kaçının: "Eş çocukları dilediği zaman görebilecektir" gibi ibareler Yargıtay tarafından icra edilebilir bulunmaz ve hakim tarafından reddedilir.

B. Nafaka Düzenlemeleri (İştirak ve Yoksulluk Nafakası)

• İştirak Nafakası (Çocuk İçin): Çocukların bakım ve eğitim giderleri için ödenen miktardır. Miktar, ödeme günü ve her yıl uygulanacak TÜFE oranındaki artış protokolde yer almalıdır.
• Yoksulluk Nafakası (Eş İçin): Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek tarafa ödenir. Süreli mi, süresiz mi olacağı veya tarafların nafaka talebinin olup olmadığı ("Tarafların birbirlerinden yoksulluk nafakası talebi yoktur") kesin ifadelerle belirtilmelidir.

C. Maddi ve Manevi Tazminat

• Taraflar birbirlerinden tazminat talep ediyorsa miktar, ödeme planı ve şekli (peşin/taksit) yazılmalıdır.
• Tazminat talebi yoksa, "Taraflar karşılıklı olarak birbirlerinden maddi ve manevi tazminat talep etmediklerini, bu hususta birbirlerini ibra ettiklerini kabul ederler" ibaresi eklenmelidir.

D. Ortak Mallar, Gayrimenkul ve Araç Paylaşımı

• Evlilik birliği içinde edinilen taşınmaz (ev, arsa) ve taşınır (araba) malların kimde kalacağı, tapu/ruhsat bilgileri (il, ilçe, ada, parsel veya plaka) detaylandırılarak yazılmalıdır.
• Taşınmaz devri söz konusu ise, devrin boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren ne kadar süre içinde yapılacağı netleştirilmelidir.

E. Ziynet ve Ev Eşyalarının Paylaşımı

• Düğün takıları (ziynet eşyaları) ve evde bulunan eşyaların paylaşılıp paylaşılmadığı yazılmalıdır.
• "Taraflar ev eşyalarını ve ziynet eşyalarını paylaşmış olup, bu konuda birbirlerinden herhangi bir alacakları kalmamıştır" şeklinde ibareler sonradan açılacak davaların önüne geçer.

3. Anlaşmalı Boşanma Protokollerinde En Çok Yapılan Hatalar

1. Geleceğe Yönelik Hakların Yanlış Feragati: İleride açılabilecek uyarlama veya artırım davalarını engelleyecek hatalı feragat cümleleri kurmak.
2. İcraya Koymaya Uygun Olmayan Şartlar: Belirsiz, yoruma açık veya şarta bağlı maddeler eklemek (Örn: "Ev satılınca parası bölüşülecek" yerine, evin satış süresi ve yetki detaylarının net yazılmaması).
3. Çocukla Kişisel İlişkinin Eksik Düzenlenmesi: Sömestr, yaz tatili, resmi ve dini bayramların detaylandırılmaması.

4. Anlaşmalı Boşanma Süreci Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

1. Protokolde İnceltilmesi Gereken Kritik Hukuki Detaylar

A. Ziynet Eşyası (Düğün Takıları) Ayrımı ve İbra Cümleleri

Yargıtay'ın güncel içtihatlarına göre, düğünde takılan ziynet eşyaları (kime takılırsa takılsın) kural olarak kadına ait sayılır.

• Hatalı İfade: "Eşyalar paylaşılmıştır." (Bu ifade ziynetleri kapsamayabilir ve kadın boşanma bittikten sonra "ziynet davası" açabilir).
• Doğru/Güvenli İfade: "Taraflar evlilik birliği içinde ziynet eşyaları (altın, takı vb.) konusunda tam olarak anlaşmış, birbirlerine teslim etmiş ve ziynet eşyalarına ilişkin birbirlerini gayrikabili rücu ibra etmişlerdir. Tarafların birbirlerinden ziynet alacağı kalmamıştır."

B. Kredi Borçları ve Katkı Payı Alacakları

Evlilik süresince alınan bir evin veya arabanın kredisi ödenmeye devam ediyorsa, borcun kimde kalacağı açıkça yazılmalıdır.

• Kredi Borcu Kriteri: Banka nezdindeki borçlu ismi protokol ile değiştirilemez. Protokole "Krediyi A eşi ödeyecektir" yazılsa bile, banka ödeme yapılmadığında B eşine icra takibi başlatabilir.
• Çözüm Maddesi: Protokole, krediyi ödeyecek tarafın bu borcu aksatması halinde diğer tarafın uğrayacağı zararları ve icra takibini derhal tazmin edeceğine dair cezai şart veya rücu maddesi eklenmelidir.

C. Nafaka Türlerinde "Artış Oranı" ve "Uyarlama" Tehlikesi

• TÜFE Sınırı: Protokole sadece "Nafaka her yıl artırılacaktır" yazmak geçersizdir. Artışın oranı net belirtilmelidir (Genellikle "Her yıl TÜFE (Tüketici Fiyat Endeksi) oranında" kabul görür).
• Gelecekte Nafaka Artırım Davası: Protokolde nafaka miktarının belirlenmiş olması, ileride yaşanacak olağanüstü ekonomik krizlerde veya çocukların eğitim masraflarının aşırı artması durumunda "Nafaka Artırım/Uyarlama Davası" açılmasına engel değildir. Bu husus okuyucuya mutlaka hatırlatılmalıdır.

D. Velayette "Ortak Velayet" Seçeneği

Türk hukukunda Yargıtay artık anlaşmalı boşanmalarda Ortak Velayet düzenlemesini kabul etmektedir.

• Taraflar isterse çocuğun velayetini ortak olarak üstlenebilir.
• Ancak ortak velayette çocuğun esas olarak hangi eşin yanında ikamet edeceği (yerleşim yeri) ve eğitim/sağlık kararlarının nasıl alınacağı protokole eksiksiz yazılmalıdır.

Neden Profesyonel Hukuki Destek Almalısınız?

Anlaşmalı boşanma protokolü sadece anı kurtaran bir belge değil, tarafların gelecekteki mali ve kişisel hayatını doğrudan şekillendiren bağlayıcı bir sözleşmedir. İleride nafaka, velayet veya mal paylaşımı konularında yeni hukuki uyuşmazlıklar yaşamamak ve davanızın tek celsede sorunsuz bitmesini sağlamak için protokolünüzü uzman bir boşanma avukatı ile hazırlamanız büyük önem taşır.

Av. Doğan DİNÇER

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu olan Av. Doğan Dinçer, Dinçer Hukuk Bürosu'nun kurucusudur. İstanbul Barosu'na kayıtlı olup, müvekkillerine uzun süredir özellikle Ceza Hukuku & Aile Hukuku alanlarında uzman, nitelikli ve çözüm odaklı hukuki danışmanlık ve dava takibi hizmeti sunmaktadır.